Naš region ima odlične uslove za proizvodnju oraha, a Srbija je u prvih 15 proizvođača na svijetu. Ipak, mi to voće uvozimo, a mnogi propuštaju šansu za vrlo unosan biznis.

Slično je i sa lješnicima, koji bi se takođe mogli gajiti masovnije, a čija je proizvodnja trenutno toliko mala da se radi o svega 1.000 hektara zasada lijeske, biljke koja rađa lješnik u Srbiji. To znači da se čak 90 odsto potrebnih lješnika uvozi.

Godišnje se u Srbiji proizvede dvadesetak hiljada tona oraha, ali to nije ni dio onoga što bi moglo da se obere kada bi bilo više zasada, s obzirom na to da naš region ima povoljne agroekološke uslove za proizvodnju tog voća.

Rade Miletić, naučni savetnik Instituta za voćarstvo u Čačku, kaže da je u Srbiji, prema posljednjim dostupnim podacima, orah bio zasađen na skoro 4.800 hektara.

Danas su dostupne moderne sorte visoke rodnosti, a glavni razlog zašto nemamo više proizvođača je dug period čekanja da se investicija isplati.

– Kalemljene sorte prvi rod donose tek u trećoj godini i to je uglavnom jedan plod. Za deset kilograma po stablu potrebno je čekati deset godina – navodi Miletić.

Investicija počinje da se isplaćuje nakon desete godine od sadnje, a u 15-toj godini može se očekivati dvadesetak kilograma oraha, što, prema riječima stručnjaka, znači godišnju zaradu od 20.000 evra po hektaru zasada.

Miletić kaže da je slična situacija i sa lješnikom, koji počinje da rađa ranije, ali zahteva više rada, kao i mehanizacije, a potrebno je i navodnjavanje što nije slučaj sa orahom.

– Orah je jednostavniji i zahteva manje ljudskog rada. Tokom vegetacije sa lijeskom ima više posla. Treba uklanjati izdanke, a berba mora da bude mašinska, jer su plodovi sitni – keže Miletić za Blic i dodaje da se sa lješnikom visok prinos može očekivati već u petoj ili šestoj godini, a on se duplira ukoliko su biljke navodnjavane.

Za početno ulaganje kod obje biljke potrebno je po nekoliko hiljada evra, ukoliko plaćate samo pripremu zemljišta i sadnice. Uzgoj ovih vrsti voća uglavnom dolazi kao posao „sa strane“ koji se obavlja uz redovno zaposlenje.

– Dugo čekanje mnoge odvraća. Krenu pa zaborave da su zasadili… Orah se sadi za unuke, za generacije koje rastu, pošto je vek eksploatacije jednog stabla čak 60 godina – naglašava Miletić.

Cijene na pijacama paprene

Prošle nedelje očišćeni orah je na pijacama koštao od 700 do 1.300 dinara (od oko 11 do 20 KM) za kilogram. Lješnik je i nešto skuplji, pošto njega nije moguće naći za manje od 1.000 dinara (oko 16 KM).

Orah nije veliki probirač zemljišta, tako da može da uspijeva čak i na kamenitom zemljištu. Ipak, najbolje uspijeva na dubokim i rastresitim zemljištima koja sadrže dovoljno kreča, kao i na glinovitim i pjeskovitim zemljištima koja su umjereno vlažna. Za orah su veoma povoljne i doline rijeka. Korijen oraha je snažan, prodire duboko u zemlju, tako da treba voditi računa gdje ga sadite, jer orah traži prostor.

Kad ga jednom posadimo, sa stablom oraha gotovo da i nema više posla.
Stablo oraha prije svega treba saditi u klimatski pogodnim uslovima. Iskustva pokazuju da orah uspijeva i u hladnijum krajevima, ako mu je mjesto donekle zaštićeno.
HP / Blic, decembar 2017.

Facebook komentari

komentar