Po starogrčkom jeziku muzeji su sjedišta muza, ali njihova uloga u današnjem vremenu nije samo da čuvaju djela nadahnuta zaštitnicama duhovnih aktivnosti čovjeka, nego i da baštine, promovišu te ukazuju na kulturno nasljeđe i aktuelno stvaralaštvo jednog naroda.

S tim u vezi, redakcija „Nezavisnih“ izdvaja neke od najvažnijih muzeja u Republici Srpskoj, te onih koji čuvaju tradiciju srpskog naroda na prostoru Bosne i Hercegovine.

Muzej Republike Srpske

Ova institucija osnovana je naredbom bana Svetislava Tise Milosavljevića u Banjaluci 26. septembra 1930. godine i prvobitno je nosila naziv Muzej Vrbaske banovine. Uz etnološku, tokom prve decenije postojanja s vremenom nastaju istorijska, arheološka i prirodnjačka zbirka. Za vrijeme NDH direktor Muzeja i srpski slikar Spiridon Špiro Bocarić je ubijen, a sam muzej je dobio hrvatska obilježja, te je preimenovan u Hrvatski državni muzej. Poslije oslobođenja 1945. godine dobio je naziv Državni etnografski muzej Bosanske Krajine. Godine 1953. objedinjen je s Muzejom narodnog oslobođenja (osnovan 1947. godine) i od tada nosi naziv Narodni muzej. Godine 1962. preimenovan je u Muzej Bosanske Krajine. On je na današnjoj adresi u Domu solidarnosti (nekada Dom radničke solidarnosti) od useljenja 1982. godine. Pod sadašnjim imenom postoji od 1992.

Muzej savremene umjetnosti Republike Srpske

Osnovan 1971. godine odlukom Skupštine opštine Banjaluka, MSU RS prvobitno je nosio naziv Umjetnička galerija u Banjaluci. Ustanova je nastala nakon akcije likovnih umjetnika sa prostora bivše Jugoslavije i drugih krajeva svijeta, koji su se solidarisali sa Banjalukom pogođenom katastrofalnim zemljotresom oktobra 1969. godine. Od 1994. ova institucija nosila je naziv Umjetnička galerija Republike Srpske, da bi deset godina kasnije bila preimenovana u današnji naziv. Danas je jedna od najvažnijih i najaktivnijih institucija kulture u Republici Srpskoj.

Muzej Kozare

Nastanak Muzeja Kozare datira još od 1954. godine i usko je vezan sa razvojem Prijedora, te potrebom ovog grada da se sakupe i očuvaju tekovine Narodnooslobodilačke borbe (NOB). Upravo iz tog razloga i zbog specifičnosti trenutka nastanka najveći dio istorijske zbirke čine eksponati i dokumenti iz ovog perioda. Istorijsko odjeljenje obuhvata trodimenzionalne predmete i dokumente iz kasnog srednjeg vijeka, turskog i austrijskog perioda, potom perioda između dva svjetska rata, perioda NOB-a i perioda nakon Drugog svjetskog rata.

Muzej Nacionalnog parka Kozara

Ovaj muzej dio je memorijalnog kompleksa u Mrakovici, u Nacionalnom parku Kozara koji, pored ovog muzeja, obuhvata i spomenik i Memorijalni zid. Muzej je projektovao vajar Dušan Džamonja, a otvoren je 1973. godine izložbom „Kozara u Narodnooslobodilačkoj borbi“, u okviru koje su izložene autentične fotografije, pisani i štampani dokumenti, te arhivski artefakti iz četvorogodišnje kozaračke epopeje. Ujedno, to je bila i stalna postavka Muzeja do devedesetih godina prošlog vijeka, kada je značajno devastirana u posljednjem ratu.

Danas je postavka renovirana i uređena sa namjerom da bude neka vrsta replike originalnoj postavci, te da sjeća na žrtve i heroje Kozare.

Muzej Hercegovine

Ideja o osnivanju muzeja u Trebinju prvi put je potekla kada je srpski pjesnik i diplomata Kraljevine Jugoslavije Jovan Dučić tridesetih godina prošlog vijeka imao namjeru da osnuje muzej u rodnom gradu.

Za tu svrhu pjesnik je sakupljao po stranim zemljama u kojima je službovao reljefe, skulpture, umjetničke slike iz raznih epoha i dopremao ih u Trebinje.

Tek 1952. godine osnovan je Sreski zavičajni muzej Trebinje.

Od 1957. Muzej funkcioniše na pravim muzeološkim osnovama, a od 1988. nalazi se u starom dijelu Trebinja. Muzej danas sadrži pet stalnih postavki.

Muzej Semberije

Muzej Semberije u Bijeljini je centralna regionalna muzejska institucija Semberije, a sadrži tri stalne postavke sa preko 10.000 eksponata. Postavke su arheološka, etnološka i istorijska.

Institucija je nastala iz Muzejske zbirke „Semberija“ osnovane 28. oktobra 1970. godine. Osnivanje muzejske zbirke najviše je zagovarao Dimitrije Čolaković, etnolog i istoričar, profesor Učiteljske škole, kasnije i prvi upravnik ove zbirke.

Muzej stare pravoslavne crkve

Iako se ne nalazi u Republici Srpskoj, nego na teritoriji grada Sarajeva u Federaciji Bosne i Hercegovine, ovaj muzej čuva baštinu srpskog naroda u Bosni i Hercegovini od neprocjenjivog značaja. Muzej je nastao 1889. godine iz riznice Stare pravoslavne crkve Svetog arhangela Mihaila i Gavrila u Sarajevu, u kom je izloženo više od 200 eksponata. Za otvaranje Muzeja posebno je zaslužan crkveni tutor Jeftan Despić, pripadnik čuvene sarajevske porodice Despić. Po bogatstvu predmeta koji su ovdje pohranjeni, Muzej Stare pravoslavne crkve u Sarajevu danas se nalazi među pet najznačajnijih pravoslavnih muzeja u svijetu.

Izvor: Nezavisne novine