U Muzeju „Ponišavlja“ u Pirotu već decenijama se sa posebnom pažnjom čuva jedan eksponat – raritet u Srbiji, ali i jedini sačuvani primjerak u Evropi. U pitanju je Tain – vojnički hljeb, umješen davne 1912. godine koji je nekoliko godina zajedno sa svojim vlasnikom prolazio mnoge ratne golgote.

Priča o hljebu starom više od jednog vijeka, vezana je za Piroćanca Aleksu Zdravkovića učesnika balkanskih i Prvog svjetskog rata.

On je prilikom mobilizacije 1912. godine dobio sledovanje vojničkog hljeba koji, uprkos mnogim iskušenjima i nedaćama, tokom šestogodišnjeg ratovanja, nije pojeo.

„Njegova majka ga je u stvari zavetovala da ne smije da okusi ni zalogaj ovog hljeba, nego da ga čitavo vreme nosi uz sebe, i da će ga na taj način tain sačuvati od smrti“, kaže Mila Panajotović, kustos-istoričar Muzeja „Ponišavlja“ u Pirotu.

Aleksa nije mnogo obraćao pažnju na majčinu priču, ali je nosio tain u torbici oko struka ne govoreći nikome o zavetu. A, onda su se, jedna za drugom ređale bitke, koje su ovom parčetu hljeba dale drugačije značenje.

„Bilo je nekoliko događaja koji su mogli biti smrtonosni za njega, međutim, tain ga je sačuvao. Jednom prilikom, metak koji je bio namenjen Aleksi je pogodio, ne Aleksu, nego njegovu čuturu“, dodaje Mila Panajotović.

Priča o čudesnom hljebu širila se među našim ratnicima, pa je dospela i do Francuza i Engleza koji su dolazili da ga vide. Nudili su vlasniku veliki novac da ga otkupe, ali Aleksa nije htjeo da iznevjeri majčin zavjet i zadržao je svoju amajliju, zapisano je, pored ostalog u rukopisu „Doživljaji Piroćanaca u balkanskim i Prvom svjetskom ratu, nekadašnjeg upravnika Muzeja Duška Ćirića.

Noseći tain u torbici oko pojasa, Aleksa Zdravković se, posle završetka Prvog svetskog rata, vratio kao narednik u svoj Pirot, ovjenčan brojnim odlikovanjima. Sa sobom je doneo i priču koja je bila usud svakog srpskog vojnika.

Sačuvati život u jednom ratu da bi otišao u sledeći, a za to su, uz Božju pomoć, bili potrebni hrabrost, sreća i amajlija, u ovom slučaju – tain.

 

Izvor: Frontal.rs/ RTS